|
Γεύσεις από Κίρκη Απόσπασμα από το βιβλίο «Κίρκη Έβρου, η μάγισσα ή η μαγεία της φύσης» του Αλέξανδρου Χ. Καζαντζή Είναι πάρα πολλές οι γεύσεις από τα μαγειρέματα στο χωριό μας, από τις Μεζεδάκια
• Διάφορα τουρσιά
• Ντολμάδες με κληματόφυλλα ή ανθόφυλλα από κολοκυθιές (κολοκυθο-
κορφάδες).
• Λαρδί. Τα Χριστούγεννα από το γουρούνι που έσφαζαν, έπαιρναν το λαρ-
δί (είναι το χονδρό λίπος μετά το δέρμα), το έκοβαν σε μεγάλα κομμάτια
και το αλάτιζαν, αφού πρώτα το ζεματούσαν και το κρεμούσαν για να ωριμά-
σει. Είχαν έτσι έναν εκλεκτό μεζέ ή συμπλήρωμα κάποιου φαγητού.
• Το κακάτσι γίνεται με την ίδια διαδικασία, που φτιάχνουν και το λαρδί,
αλλά με κομμάτια τώρα από κρέας κι όχι με λίπος γουρουνιού.
Χόρτα
Εκτός από τα λαχανικά που παρήγαγαν στους κήπους, πολλές φορές συ-
νέλεγαν τρυφερά χόρτα από την εξοχή, κυρίως την άνοιξη, όπως τρυφερά
λάπατα και κάποια άλλα που τα ονόμαζαν από το σχήμα του φύλλου τους,
φεγγαρούδια, το πόδι του γουρουνιού, της πέρδικας κ.ά. με τα οποία έκα-
ναν σαλάτες, λαχανόρυζα κ.ά.
Ζυμαρικά
• Ο τραχανάς γίνονταν από προζύμι, γάλα ή γιαούρτι, αλεύρι και αλάτι. Απο-
τελούσε το σύνηθες πρωινό γεύμα και μαγειρεύονταν με καλό βούτυρο ή
γάλα.
• Τα μπουμπούδια ή τριφτάδια ή ψιρούκι ήταν, επίσης, πρωινή σούπα. Μι-
κροί σβώλοι από αλεύρι και λίγο νερό έβραζαν στην κατσαρόλα με ανάλογο
νερό και έριχναν μετά τσιγαρισμένο λάδι με κόκκινο πιπέρι και ψιλοκομμένο
κρεμμύδι.
• Το κους - κους είναι ένα εύγευστο ζυμαρικό που γίνεται από γάλα, αυγά, σι-
μιγδάλι, αλάτι, αλεύρι σκληρό και μαλακό. Έχει τη μορφή πολύ μικρών στρογ-
γυλών κόκκων. Μαγειρευόταν σκέτο, τσιγαριστό, με τυρί, με κοτόπουλο, με
κρέας κι άλλα συναφή συμπληρώματα.
• Οι γιοφκάδες γίνονται από γάλα, αλεύρι, αβγά και αλάτι. Η ζύμη ανοίγεται
με πλαστήρι σε φύλλα που, αφού στεγνώσουν, κόβονται σε λεπτές μακρό-
στενες λουρίδες. Μαγειρεύονταν όπως το κους-κους, αλλά και με άλλους
παρόμοιους τρόπους.
Για την παρασκευή των ζυμαρικών οι νοικοκυρές πήγαιναν, συνήθως, επάνω
στους βράχους της Πλάκας, για να στεγνώνουν γρήγορα οι ζύμες.
Πίτες
Εξαιρετικές ήταν οι πίτες που παρασκεύαζαν οι νοικοκυρές του χωριού, που
τις ονόμαζαν μιλίνες και το χαρακτηριστικό τους ήταν τα τρία φύλλα.
• Η μιλίνα. Είναι η κατεξοχήν παραδοσιακή πίτα της Κίρκης. Η ιδιαιτερότητά
της συνίσταται στο ότι αποτελείται από τρία φύλλα και ψήνεται πρώτα από
την κάτω επιφάνεια και μετά, με τέχνη, γυρίζει ολόκληρη, για να ψηθεί και η
άλλη πλευρά. Οι πεθερές δοκίμαζαν με τη μιλίνα πόσο έμπειρες νοικοκυρές
ήταν οι νύφες τους, αν δηλαδή κατάφερναν να ψήσουν σωστά την πίτα, χω-
ρίς αυτή να διπλώσει στο γύρισμα και καταστραφεί. Τα υλικά της γέμισης
είναι, συνήθως, γιουφκάδες με τυρί, ρύζι με τυρί ή γάλα, μπλιγούρι κ.ά. Ο
Πολιτιστικός Σύλλογος της Κίρκης καθιέρωσε, ως εκδήλωση, τη «Γιορτή
της Μιλίνας», στις αρχές του Φθινόπωρου.
Υπάρχουν και διάφορες παραλλαγές της μιλίνας όπως:
- μιλίνα μπλιγουρένια, με γέμιση από ζεματισμένο μπλιγούρι, αβγά και
αλάτι.
- μιλίνα με πρωτόγαλα, με γέμιση από βρασμένο πρωτόγαλα, που είναι
πηκτό.
• Η καβουρόπιτα, με γέμιση από ρύζι και βρασμένο χαβιάρι, από τα καβού-
ρια που μάζευαν από τα ποτάμια.
Πιτάκια
• Οι κατιμάδες. Άλλοι τις έλεγαν λαλαγγίτες. Πάνω στην πυροστιά έβαζαν
μια μεταλλική πλάκα, πάνω στην οποία, μόλις πυρακτώνονταν, έριχναν κου-
ταλιές από μείγμα βρασμένου πάχους κότας και πηχτής ζύμης. Το ψημένο
πιτάκι ήταν νοστιμότατο.
Παραδοσιακά εδέσματα από κρέας
• Μπάμπω χριστουγεννιάτικη. Το στομάχι και τα χονδρά ζαρωμένα έντερα
του γουρουνιού, τα καθάριζαν καλά, τα γέμιζαν με μπλιγούρι ή ρύζι μαζί με τα
ψιλοκομμένα εντόσθιά του και διάφορα μυρωδικά, τα έραβαν και τα έβραζαν
στην κατσαρόλα. Η Μπάμπω, που λέγεται έτσι λόγω του ότι τα ζαρωμένα έντε-
ρα του χοίρου μοιάζουν με τις ζάρες της γριάς, αποτελούσε το πρώτο χριστου-
γεννιάτικο γεύμα μετά τη Θεία Λειτουργία των Χριστουγέννων.
• Ο σαρμάς. Παίρνουν κομμάτια μαντήλας από αμνοερίφιο, τα γεμίζουν
με μείγμα από ψιλοκομμένη συκωταριά αρνιού ή κατσικιού, ρύζι, φρέσκο
κρεμμύδι και δυόσμο και τα ψήνουν στο φούρνο.
• Η μαγειρίτσα. Έχει τα ίδια υλικά με το σαρμά, με επιπλέον ψιλοκομμέ-
νο εντεράκι, βράζεται όμως σε κατσαρόλα κι αποτελεί το παραδοσιακό
έδεσμα του Πάσχα, μετά την Ανάσταση.
• Το γκιουβέτσι στο φούρνο γίνεται στο ταψί, με κομμάτια αμνοεριφίου,
ρύζι, φρέσκο κρεμμυδάκι και φύλλα δυόσμου.
• Ο καβουρμάς. Πάντα υπήρχε στο σπίτι κάποιο ζώο (γουρούνι, κατσί-
κι, πρόβατο). Έσφαζαν το ζώο, έπαιρναν το κατάλληλο κρέας, συνήθως
ψαχνό, και το έκοβαν κομματάκια. Άναβαν το τζάκι και έβραζαν το κρέ-
ας μέσα σε μπακίρες, βάζοντας αλάτι και μαύρο πιπέρι. Ακολούθως, το
τοποθετούσαν μέσα σε τσουκάλια και από πάνω έβαζαν “λίγδα”, για να
διατηρείται όλο το χρόνο.
• Η λίγδα. Το λίπος από το γουρούνι το έβραζαν πολύ, ώσπου να λιώσει.
Στη συνέχεια, το έβαζαν σε τσουκάλι και το χρησιμοποιούσαν ως βού-
τυρο σε γλυκίσματα, πίτες, στο μαγείρεμα και για επάληψη στο ψωμί με
ζάχαρη ή αλάτι. Τα κομματάκια λίπους που δεν έλιωναν, τα έλεγαν τσιγα-
ρίδες και τις μαγείρευαν με αυγά, με πράσα και διάφορα άλλα λαχανικά.
Γαλακτοκομικά προϊόντα
• Τουλουμίσιο τυρί. Από το αρνί ή κατσίκι που έσφαζαν, έπαιρναν το
δέρμα ολόκληρου του ζώου και το άφηναν να στεγνώσει. Το μούσκευαν
και μετά κούρευαν την τρίχα, για να μείνει καθαρό και λείο το δέρμα.
Έδεναν τα πόδια μ’ ένα σχοινί και έτσι, ήταν έτοιμο το δοχείο (τουλού-
μι) για το τυρί. Έβραζαν τότε γάλα με αλάτι, το άφηναν να κρυώσει και
το έριχναν μέσα στο τουλούμι. Έριχναν, ακόμη, μέσα κομματάκια τυρί,
έδεναν το λαιμό του τουλουμιού και το άφηναν έξω, αρκετό καιρό, για να
στραγγίσουν τα υγρά και να ωριμάσει το τυρί. Το συντηρούσαν όσο και-
ρό ήθελαν. Το ίδιο γινόταν και με το κατίκι, με τη διαφορά ότι το έβαζαν
μέσα σε τσουκάλια.
• Βούτυρο. Έβγαινε από το γάλα με χτύπημα στη ντουρβάνα. Αφού μά-
ζευαν το βούτυρο, το υγρό που έμενε ήταν αριάνι που, όταν ήταν πολύ,
κάποια ποσότητα την έβραζαν και την έφτιαχναν μυζήθρα.
Γλυκίσματα
• Το γλυκό με κυδώνι τριμμένο στο ρεντέ, με αρμπαρόριζα και γαρύφαλλο
ήταν το κλασικό γλυκό του σπιτιού για κέρασμα.
• Η αούλα ήταν το παντεσπάνι της εποχής. Γίνονταν από καλαμποκάλευρο, που
πρώτα χύλωνε στην κατσαρόλα και μετά, άπλωναν το χυλό του σε ταψί, προσθέ-
τοντας καλό βούτυρο, ζάχαρη και κανέλα.
• Οι λουκουμάδες, που τους φτιάχναμε όπως σ’ όλη την Ελλάδα, τους σερβίρα-
με με ζάχαρη ή μέλι και τους λέγαμε κολίκια.
• Το φουσιμερί. Ήταν πίτα ζύμης, χωρίς μαγιά, με λίγη σόδα φαγητού, που την
έψηναν στην πυρακτωμένη γωνιά του τζακιού και μετά το ψήσιμο, την ράντιζαν
μ’ ένα κλαδάκι βασιλικού και νερό. Την έκοβαν σε μικρά κομματάκια, λέγοντας
διάφορες ευχές για τη λεχώνα και το νεογέννητο, και με σερμπέτι από ζάχαρη και
λάδι, την πρόσφερε η λεχώνα πρώτα στη μαμή και μετά στους συγγενείς και τους
γείτονες, που προσκαλούσε για να δουν το μωρό.
• Γλυκά του κουταλιού από κράνα, βατόμουρα κ.ά.
• Πετιμέζι. Βρασμένο γλυκό κρασί, πηχτό, που χρησιμοποιούνταν για διάφορα
άλλα γλυκά και, κυρίως, για το ρετσέλι.
• Ρετσέλι. Γλυκό από κολοκύθι και βρασμένο κρασί.
Ποτά
• Κρασί
Λόγω της σύστασης των εδαφών στο χωριό, πολλοί καλλιεργούσαν αμπελάκια με
εξαιρετικές ράτσες σταφυλιών για επιτραπέζια και κρασί. Έτσι, μετά τον τρύγο,
το κρασί δεν έλειπε από τα περισσότερα σπίτια, ενώ κάποιοι έφτιαχναν πετιμέζι
και ρετσέλι.
• Ηδύποτα από βύσσινα, κράνα, βατόμουρα, προύνα (τσάμπουρνα) και
κούμαρα.
|
Παρακαλώ εγγραφείτε ή συνδεθείτε για να γράψετε το σχόλιο σας!
Ποιός είναι Online..
- [Bot]
Now online:
- one robot
